Program "Rodzina 500 plus"

Logo - Drogowskaz dla rodzin

Nawigacja:

Mediacje rodzinne – sposób na rozwiązanie konfliktu w rodzinie

Konflikty zdarzają się w każdej rodzinie. Bywa tak, że strony konfliktu są tak zaangażowane w ciągłe obwinianie się, pretensje, żale, ataki i kłótnie, że nie potrafią spojrzeć na swoje problemy z dystansem. W takiej sytuacji nieodzowna jest pomoc mediatora rodzinnego oraz udział w mediacji rodzinnej.
Mediacja jest rozmową na temat możliwych rozwiązań zaistniałego konfliktu, w atmosferze wzajemnego poszanowania oraz zrozumienia potrzeb i interesów obydwu stron. Mediator pomaga spierającym się stronom rozważyć wszystkie możliwe rozwiązania, negocjować je w celu osiągnięciu dobrowolnego i obustronnie satysfakcjonującego porozumienia. Mediacja jest procesem, w którym dochodzi do rozładowania negatywnych, napiętych emocji. Nie ma w niej osób przegranych. Negocjując, każdy jest wygrany – może przedstawić swój punkt widzenia, dochodzić swoich praw, czuć się wysłuchanym i zrozumianym. Mediacja kładzie nacisk na wzajemny szacunek stron. Przyzwala na wyrażanie emocji wypływających ze sporu, pod warunkiem poszanowania godności drugiej osoby. Mediacja jest dobrowolna, poufna, nieformalna, gdyż nie wymaga protokołu z każdego wypowiedzianego zdania. Spór jest własnością stron a nie mediatora. Mediacja może mieć miejsce, gdy strony są gotowe chociaż do minimalnej zmiany stanowiska.

Kiedy warto skorzystać z mediacji rodzinnych?

1. Sprawy rozwodowe:

  • sposób rozstania, rodzaj pozwu z orzekaniem o winie czy bez orzekania;
  • władza rodzicielska i miejsce zamieszkania dziecka;
  • kontakty dziecka z rodzicem, który nie będzie sprawował bezpośredniej opieki nad nim;
  • sposób korzystania ze wspólnego mieszkania po rozwodzie;
  • wysokość alimentów.

2. Sprawy o podział majątku po rozwodzie.

3. Sprawy związane z opieka nad dziećmi po rozwodzie orzekane przez sądy rodzinne:

  • sprawy o ustalenie kontaktów z dzieckiem;
  • sprawy o zmianę wyroku rozwodowego w części dotyczącej rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi rozwiedzionych małżonków.

4. Inne sprawy rodzinne:

  • konflikty małżeńskie (o ile nie są wskazane do terapii);
  • spory wynikające z gospodarowania współwłasnością (np. sprawy spadkowe);
  • konflikty miedzy rodzicami i dziećmi (także dorosłymi dziećmi);
  • pomoc w uzgodnieniu zasad opieki nad członkami rodziny chorymi, niepełnosprawnymi, w  podeszłym wieku;
  • konflikty w rodzinach zastępczych i adopcyjnych;
  • konflikty między członkami dalszej rodziny;
  • rozwiązywanie konfliktów między uczniami.

Mediacja jest niewskazana, gdy:

  • jedna ze stron chce wykorzystać mediację do zaognienia konfliktu lub posłużyć się nią do osiągnięcia jakichś ukrytych celów (np. zdobycia jakiś informacji, dokumentów, uzyskania zgody drugiej strony na jakieś rozwiązanie, ukrywając przy tym swoje prawdziwe intencje);
  • jakieś niedawne traumatyczne przeżycia uniemożliwiające efektywne uczestniczenie w mediacji jednej lub obu stron konfliktu;
  • stosunek sił miedzy stronami konfliktu sprawia, że wspólne podejmowanie decyzji jest w praktyce niemożliwe;
  • jedna lub obie strony konfliktu odniosłyby większe korzyści, próbując zrealizować swoje cele innymi środkami, na przykład na drodze sadowej;
  • żadna ze stron nie bierze pod uwagę możliwości ugodowego załatwienia kwestii spornych;
  • kiedy w rodzinie ma miejsce przemoc;
  • jedna ze stron lub obydwie są uzależnione od alkoholu lub innych środków psychoaktywnych;
  • kiedy któraś ze stron cierpi na chorobę psychiczną.

Zasady mediacji

1. Dobrowolność
Mediacja jest dobrowolna. Mediator w żaden sposób nie może wpływać na decyzje stron do udziału w mediacji. W każdym momencie można zrezygnować z mediacji.

2. Poufność
Mediacja ma charakter poufny. Jej przebieg i rezultaty objęte są tajemnicą. Na spotkaniu mediacyjnym obecne są tylko strony konfliktu, ewentualnie pełnomocnicy stron (jeżeli takie jest ich życzenie) oraz mediator. W uzasadnionych przypadkach w mediacji może uczestniczyć psycholog, pedagog lub inny wskazany specjalista.

3. Bezstronność mediatora
Mediator nie opowiada się po żadnej ze stron, w równym stopniu angażuje się w pomoc dla każdej z nich. Nie ocenia zarówno osób jak i zachowań, nie poszukuje winnych zaistniałej sytuacji.

4. Neutralność mediatora
Mediator jest w stanie zaakceptować każde konkretne rozwiązanie, które strony uznają za właściwe. Mediator nie tylko nie podejmuje decyzji, co do wyboru rozwiązania, ale nie podsuwa ich i nie ocenia składanych propozycji. Nie jest doradcą, nie przedstawia właściwych w danej sytuacji sposobów działania. Umożliwia stronom samodzielne wypracowanie rozwiązań.

5. Samodzielność stron w podejmowaniu decyzji
Mediator nie podejmuje decyzji za strony, nie rozstrzyga sporu. Nie jest sędzią, ani arbitrem. Rolą mediatora jest zachęcanie stron do aktywnej współpracy przy poszukiwaniu rozwiązań.

Korzyści wynikające z mediacji

1. Mediacja skłania do przyjmowania przez strony odpowiedzialności, uczy je samodzielności;

  • daje poczucie własnej siły i możliwości poradzenia sobie z własnymi problemami;
  • w mediacji od początku ewentualne zyski i straty dla stron są bardziej przewidywalne, w porównaniu z sytuacja, gdy sprawa jest rozstrzygana prze sąd, co daje im większe poczucie bezpieczeństwa;
  • strony konfliktu małżeńskiego mają większą gotowość do realizacji rozwiązań, które same wypracowały, w odróżnieniu do rozwiązań, które zostały im narzucone przez decydentów zewnętrznych;
  • udział w mediacji sprzyja samodzielności w rozwiązywaniu konfliktów w przyszłości.

2. Mediacja pozwala na wypracowanie trwałych oraz satysfakcjonujących rozwiązań dla obu stron;

  • dostosowanych do potrzeb, uwzględniających specyfikę sytuacji osób pozostających w konflikcie;
  • akceptowanych przez obie strony, z czego wynika trwałość porozumienia i szansa na wprowadzenie w życie;
  • szczegółowo określających sposób realizacji przyjętych uzgodnień;
  • nowych, twórczych, nieoczywistych.

3. Pozwala budować i utrzymywać pozytywne, a przynajmniej nie wrogie relacje między osobami uczestniczącymi w konflikcie;

  • możliwą otwartą, szczerą i bezpośrednią komunikację między stronami;
  • buduje wzajemne zrozumienie.

4. Mediacja ogranicza eskalację konfliktu;

Procedura sądowa często powoduje eskalację konfliktu, a w mediacji możliwe jest jego ograniczenie. Strony w mediacji mogą w bezpiecznych warunkach wyrazić swoje negatywne emocje, poradzić sobie z nimi i skoncentrować się na przyszłości i rozwiązaniach.

5. Mediacja chroni dziecko uwikłane w konflikt dorosłych, pozwala rodzicom skoncentrować się na jego potrzebach;

  • mediacja, kierując uwagę rozwodzących się na potrzebach dziecka, buduje ich relacje jako rodziców i umożliwia współpracę w kwestiach wychowawczych;
  • mediacja pomaga rodzicom zrozumieć niebezpieczeństwo wikłania dzieci w ich konflikt;
  • mediacja zwiększa szansę na zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa, stabilności;
  • mediacja pozwala dokonać ustalenia zabezpieczające przyszłość materialną dziecka i, zaspokojenie jego potrzeb na dotychczasowym poziomie;
  • mediacja pozwala poradzić sobie z negatywnymi uczuciami wobec byłego małżonka i ograniczyć ich wpływ na podejmowane decyzje.

Postępowanie mediacyjne

ETAP I

Wstępne spotkania informacyjno - konsultacyjne. W celu zapoznania się ze stanowiskiem uczestników mediacji, mediator spotyka się najpierw indywidualnie z każdą ze stron. Przedstawia im zasady mediacji oraz zapoznaje je z procedurą. Na tym etapie mediator przeprowadza wywiad, zmierzający do ustalenia, jakie są oczekiwania i potrzeby obu skonfliktowanych stron.

ETAP II

Zasadniczym etapem mediacji jest tzw. sesja mediacyjna - czyli spotkania stron sporu "twarzą w twarz" w obecności mediatora. Sesja mediacyjna rozpoczyna się od powtórnego wyrażenia przez uczestników zgody na przeprowadzenie mediacji. Następnie mediator zarządza tzw. wysłuchanie  stron, w trakcie którego następuje przedstawienie przez uczestników swego stanowiska. Dzięki temu strony mają okazję poznać swoje wzajemne oczekiwania, mogą wsłuchać się w uczucia i potrzeby drugiej strony. Na tym etapie dochodzi do wyłonienia spornych kwestii, pojawiają się także pierwsze propozycje ich rozwiązania. Uczestnicy mediacji przechodzą następnie do negocjacji. Każda ze stron przedstawia swoją propozycję rozwiązanie konfliktu, a następnie za pomocą negocjacji strony zmierzają z pomocą mediatora do wypracowania satysfakcjonującego je kompromisu. Efektem negocjacji jest sporządzenie porozumienia, w treści którego strony zobowiązują się do konkretnego działania. Mediacja kończy się wraz z podpisaniem porozumienia.

Przerwanie lub zakończenie procesu mediacyjnego

1. Mediator przerywa lub kończy postępowanie mediacyjne przed zawarciem porozumienia uzna, że co najmniej jedna strona postępowania nie jest zdolna do uczestniczenia w mediacji, lub z innego ważnego powodu, na przykład:

  • gdy strona z powodu swego stanu fizycznego lub psychicznego nie może efektywnie uczestniczyć w mediacji, na przykład jest pod wpływem alkoholu lub środków odurzających;
  • gdy strony chcą zawrzeć porozumienie, którego skutków nie są świadome;
  • gdy strony używają mediacji dla osiągnięcia nieuczciwych korzyści;
  • gdy mediator nabiera przekonania, że traci bezstronność.

2. Mediacja może się zakończyć zawarciem porozumienia obejmującego całość sporu lub zawarciem porozumienia obejmującego część negocjowanych problemów. Zadaniem mediatora jest upewnienie się, czy strony wiedzą, jak wprowadzić porozumienie w życie. W przypadku częściowego porozumienia mediator może zaproponować przedyskutowanie dostępnych procedur umożliwiających rozwiązanie pozostałych kwestii przy pomocy innych specjalistów.

3. Mediacja może zostać przerwana zarówno przez strony, jak i przez mediatora. Mediator informuje strony o ich prawie do wycofania się z mediacji w dowolnym momencie z jakichkolwiek powodów. Przerwanie lub zakończenie mediacji przez mediatora następuje w szczególności, gdy:

  • mediator jest przekonany, że osiągnięcie porozumienia nie jest możliwe;
  • uczestnicy mediacji osiągną w ocenie mediatora impas nie do pokonania; mediator nie powinien przedłużać nieproduktywnej dyskusji, gdyż naraziłoby to strony na niepotrzebne koszty emocjonalne i finansowe;
  • strony nie mogą uczestniczyć w mediacji, nie są zdolne do mediacji lub nie chcą w autentyczny, zaangażowany sposób uczestniczyć w procesie mediacji. Jeśli inicjatywa przerwania mediacji wychodzi od mediatora, powinien on poinformować strony o możliwości profesjonalnej pomocy właściwej dla danego przypadku.

Mediacje rodzinne prowadzone przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Bytomiu skierowane są do mieszkańców Bytomia i są bezpłatne.
Aby skorzystać z mediacji rodzinnych można:

  • skontaktować się z pracownikiem socjalnym Terenowego Punktu Pomocy Środowiskowej,
  • bezpośrednio w Dziale Wsparcia Rodziny przy ul. Strzelców Bytomskich 21 (III piętro, pokój 38) od poniedziałku do piątku w godzinach urzędowania,
  • umówić się na spotkanie telefonicznie  692-280-519 lub 32 388 61 51.